Mięśnie szkieletowe (poprzecznie prążkowane) stanowią 40% masy ludzkiego ciała.
Niezależnie od tego, jaki wysiłek wykonujemy, ruch może być generowany tylko dzięki pracy mięśni. Mięśnie powodują ruch kości oddziałując na system dźwigni kostnych, czego skutkiem jest przemieszczanie samego siebie oraz różnych przedmiotów. Nasze mięśnie nie są angażowane tylko i wyłącznie w chwili poruszania częściami ciała, ale również wtedy, gdy pracuje serce, czy spożyty posiłek przesuwa się wzdłuż układu pokarmowego. Żeby łatwiej zrozumieć, które mięśnie pracują w danej sytuacji musimy wiedzieć, że na układ mięśniowy składają się ich trzy rodzaje: mięśnie szkieletowe, gładkie oraz mięsień sercowy.
W ciele człowieka występują trzy rodzaje mięśni.
Najczęściej mówimy o mięśniach szkieletowych, których nazwa, jak łatwo się domyślić pochodzi od tego, że są przyczepione do szkieletu. Im poświęcę najwięcej uwagi z bardzo prostej przyczyny… w treningu siłowym to one wykonują całą pracę i są przez nas świadomie wykorzystywane. O dwóch pozostałych rodzajach wspomnę tylko tyle, iż mięśnie gładkie, to mięśnie występujące w ściankach większości narządów wewnętrznych (np. są odpowiedzialne za przenoszenie pokarmu wzdłuż układu pokarmowego). Natomiast trzeci rodzaj komórek występuje tylko w sercu i podobnie, jak w przypadku mięśni gładkich, ich praca nie zależy od naszej świadomości.
Zdolność mięśni do kurczenia się i rozciągania umożliwia ruch.
Mięsnie przyczepione są do kości bezpośrednio lub przez ścięgna. Miejsce połączenia kości z mięśniem nazywamy przyczepem. Wyróżniamy przyczep bliższy i dalszy (początkowy/końcowy). Nie zagłębiając się zbytnio w szczegóły, mięsień składa się z włókien, czyli wydłużonych, cylindrycznych komórek z wieloma jądrami komórkowymi. Połączenie bezpośrednie, jak łatwo się domyślić, ma miejsce wtedy, gdy mięsień bezpośrednio łączy się z kością. Przyczep pośredni to połączenie, w którym włókna mięśniowe łączą się w pęczki włókien kolagenowych (wychodzące poza mięsień) tworząc ścięgno.
Czym różni się maratończyk od sprintera.
Wiesz już jakie rodzaje mięśni występują w ciele człowieka i wiesz jak połączone są ze szkieletem. Pora poznać trzy rodzaje włókien mięśniowych, a to pomoże Ci zrozumieć, czym różni się maratończyk od sprintera.
- Czerwone włókna [wolnokurczliwe]. Jak sama nazwa wskazuje są to komórki, które mogą kurczyć się powoli i są odporne na zmęczenie. Swój czerwony kolor zawdzięczają obecności mioglobiny. Jest to substancja magazynująca tlen i zwiększająca jego przenikanie do włókien mięśniowych.
- Białe włókna [szybkokurczliwe]. Za jaśniejszy kolor odpowiada mniejsze stężenie mioglobiny. Komórki są duże, szybko się męczą oraz posiadają zdolność do znacznie silniejszych skurczów niż włókna czerwone.
- Pośrednie włókna. Jak wskazuje nazwa stanowią pośredni etap między komórkami typu I i II.
Mięsień bez impulsu ze strony układu nerwowego nie zrobiłby nic.
Aby w mięśniach zachodził ruch, musi dochodzić do nich sygnał z układu nerwowego. Dzieje się tak za sprawą motoneuronów (neurony które tworzą synapsy* z włóknami mięśniowymi). Motoneuron wraz z włóknami mięśniowymi które unerwia, tworzy jednostkę motoryczną. W pojedynczej jednostce motorycznej może znajdować się od ok. 10 do kilkuset włókien mięśniowych. Liczba włókien mięśniowych podlegających danej jednostce motorycznej zależna jest od precyzji ruchu. Tam gdzie wymagana jest duża precyzja, ilość włókien mięśniowych jest mała. Tam, gdzie dokładność nie jest potrzebna, jest ich nawet kilkaset. Ważne jest to, iż mięśnie szkieletowe działają zero-jedynkowo. Określona liczba komórek mięśniowych kurczy się w pełni lub nie kurczy się wcale. Jest to zależne od wymaganej siły skurczu. Włókna mięśniowe należące do jednej jednostki motorycznej nie są zgromadzone w jednym punkcie, a są rozprzestrzenione po całym mięśniu. Mięśnie posiadają cechę zwaną stopniowym wzrostem napięcia. Oznacza to, iż czym mocniejszy skurcz, tym więcej jednostek motorycznych zostanie aktywowana jednocześnie.
Znaczenie układu nerwowego w zarzadzaniu pracą mięśni.
Warto także wspomnieć o łuku odruchowym, czyli procesie wymiany informacji między receptorem, a efektorem. Najprościej rzecz ujmując receptor odbiera sygnał i przekazuje go do rdzenia kręgowego. Rdzeń kręgowy (ośrodkowy układ nerwowy) wysyła odpowiedni impuls zwrotny powodujący reakcję efektora.
To pierwsza z dwóch części artykułu o pracy mięśni szkieletowych. Informacji jest sporo, dlatego za tydzień ukaże się druga część, z której dowiesz się jakie rodzaje skurczów zachodzą w mięśniach oraz jak mięśnie działają w obrębie stawu. O połączeniach stawowych informacje znajdziesz w artykule: Połączenia stawowe i ich charakterystyka.
Pamiętaj, aby zaobserwować mój fanpage (jeśli jeszcze tego nie robisz) żeby być na bieżąco z nowymi materiałami KrzyKam – Happiness Engineer. Znajdziesz tam wskazówki treningowe i mnóstwo inspiracji do działania.
*Synapsa – miejsce komunikacji dwóch przyległych komórek